Mało kto dziś pamięta, że Adam Smith był nie tylko ekonomistą, lecz przede wszystkim moralistą, podobnie jak i scholastycy hiszpańscy. Oni też położyli nacisk na to, że etyka i gospodarka są bardzo ściśle powiązane. Dziś ekonomiści nie chcą rozmawiać o etyce, a duchowieństwo nie chce rozmawiać na tematy gospodarcze co jest wielkim błędem, gdyż gospodarka bez prawidłowych postaw etycznych nie może się rozwijać. 

Rozwój nauki jaką jest ekonomia przypisuje się wielkim myślicielom zajmującym się ludzką działalnością materialną, która z natury rzeczy nakierowana jest na poprawę człowieczego bytu. Do owych myślicieli, których prace odnoszą się do tego, co obecnie nazywamy ekonomią wolnorynkową, lub po prostu – ekonomią, zalicza się, w kolejności historycznej, wielu filozofów scholastycznych, z żyjącym w XIII wieku świętym Tomaszem z Akwinu na czele, a szczególnie – późnych scholastyków hiszpańskich – „autorów szkoły z Salamanki” z XIV-XVI wieku, a następnie – Adama Smitha, żyjącego w drugiej połowie XVIII wieku i uważanego, szczególnie w świecie anglosaskim, za ojca tej nauki. Kolejno, do rzędu najwybitniejszych ekonomistów należą Frédéric Bastiat, którego działalność twórcza przypadła na połowę XIX wieku, a od tego czasu – cala plejada gwiazd ekonomii: Ludwig von Mises, Friedrich von Hayek, Milton Friedman…

Wszyscy oni niewątpliwie przyczynili się do postępu ludzkości, ułatwiając ludziom korzystanie w swej działalności gospodarczej z osiągnięć ekonomii. Tymczasem tak naprawdę to już 2000 lat temu nauczanie o najważniejszych zasadach, mających odniesienie do gospodarki, aby ta najlepiej służyła ludziom, mamy do zawdzięczenia Jezusowi i Dekalogowi, na który Jezus nieraz wskazuje. Co jest bardzo znamienne, wszyscy poprzednio wymienieni myśliciele doszli do wniosków będących w zgodzie z tym nauczaniem i zakazami Dekalogu w zakresie dotyczącym gospodarki.

Niestety, współcześni ekonomiści i prawodawcy stanowiący prawa dotyczące polityki gospodarczej nie czerpią ze zdroju nauk Jezusa Chrystusa i z osiągnięć uczonych, którzy ważność i prawdę tych nauk potwierdzili w działaniu i efektach społecznych gospodarki wolnorynkowej. Wręcz przeciwnie, wiele ze stanowionych praw kłóci się z tymi naukami, a więc i ze zgodnymi z nimi zasadami gospodarki wolnorynkowej. Nic dziwnego, że efekty stosowania takich praw stanowionych okazują się być gospodarczo i społecznie szkodliwe, a więc często odwrotne od zamierzonych.

Przypomnijmy więc wspomniane, odnoszące się do spraw gospodarczych, nauczania Chrystusa. Przedstawiał On je często w formie Przypowieści, na ogół co prawda o kilku wątkach znaczeniowych. Po tekście każdej Przypowieści znajduje się jej omówienie, dokonane przez Jana Bodakowskiego, w odniesieniu do wątku gospodarczego,  a czasem i społecznego, i do czasów współczesnych.

Jan Michał Małek   |   PA-FERE

Przypowieści biblijne z komentarzami J.Bodakowskiego


Prawo naturalne i prawa stanowione w ujęciu św. Tomasza z Akwinu

“Źródłem sprawiedliwego prawa stanowionego zawsze powinny normy prawa naturalnego i zasada czynienia dobra. Kryterium pozwalającym badać sprawiedliwość norm prawa stanowionego (ich zgodności z prawem naturalnym) jest ich służebność wobec dobra wspólnego. Autentyczne dobro wspólne nigdy nie może znaleźć się w kolizji z dobrem pojedynczego człowieka…” (o. Jacek Salij)


Frédéric Bastiat – Prawo 

„Prawo zdeprawowane! I policja, władza państwa zdeprawowana razem z nim! Prawo, twierdzę, nie tylko odwróciło się od swojego właściwego zadania, ale zostało zmuszone do osiągnięcia całkowicie przeciwnego celu! Prawo stało się narzędziem siły każdego rodzaju chciwości! Zamiast powstrzymywać przestępstwo, prawo samo jest winne przestępstwom, które mniema się, że powinno karać! Jeśli to jest prawdziwe, to jest to poważnym faktem i moralny obowiązek wymaga ode mnie by zwrócić uwagę na to moich współobywateli.” (Frédéric Bastiat)

Jeden z najważniejszych tekstów Fryderyka Bastiata napisany na krótko przed jego śmiercią w 1850 r. Treść niezwykle aktualna również w dzisiejszych czasach. | źródło: www.bastiat.pl


Stanisław Michalkiewicz
O etyce w gospodarce

Roman Kluska
O etyce w biznesie


Konrad Daniel
O etyce w polityce i hipokryzji pseudo-katolików